Ким Сергей Павлович

Сіздің пікіріңізше, саланың әлеуметтік-экономикалық дамуын айқындайтын негізгі факторлар қандай?

«Шұбаркөл көмір» АҚ үшін әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі факторлары ретінде көмірге деген тұрақты сұранысты, экспорттық бағыттарды дамытуды, өндіру қуаттарын жаңғыртуды, еңбек өнімділігін арттыруды, сондай-ақ ел ішінде және шетелде қайта өңдеуші кәсіпорындармен орнықты әріптестікті атап өтуге болады.

Қазіргі кезеңде саланың күшті жақтарын қалай сипаттар едіңіз?

Саланың негізгі күшті жақтары – оның тұрақтылығы және ел экономикасы үшін стратегиялық маңыздылығы. Көмір жеке тұлғалар тарапынан да, кәсіпорындар тарапынан да сұранысқа ие болып қала береді. Сонымен қатар, тау-кен өндіру саласы қауіпсіздік, еңбекті ұйымдастыру және үдерістерді цифрландыру салаларында инновациялар алғаш енгізілетін салалардың бірі болып табылады, бұл оның орнықты дамуына ықпал етеді.

Саланың даму үдерісінде қандай қиындықтар мен тәуекелдер бар?

Саланың негізгі қиындықтары мен тәуекелдері кадр тапшылығымен байланысты. Жастар тау-кен мамандықтарын беделінің төмендігі, еңбек жағдайларының күрделілігі және экологиялық ортаның әрдайым қолайлы болмауына (шаң, шу, өндірістік ластану) байланысты сирек таңдайды. Блогерлік немесе журналистика сияқты салыстырмалы түрде «таза» заманауи мамандықтармен салыстырғанда, сала тартымдылығы төмен болып қабылданады. Осыған байланысты саланың имиджін арттыру және оны жаңа буын үшін тартымды ету бағытында жүйелі жұмыс жүргізу қажет.

Сіздің кәсіби қызмет саласының дамуына не көбірек әсер етеді?

Көмір өндіру саласының дамуына өндірістік үдерістерді технологиялық жаңарту, жабдықтар мен қауіпсіздікке инвестициялар салу, сондай-ақ білікті кадрларды даярлау шешуші ықпал етеді. Энергетикалық ауысым жағдайында жаһандық өзгерістерге бейімделу қабілеті кәсіпорынның орнықтылығын сақтауда негізгі факторға айналып отыр.

Сонымен қатар, саланың тұрақты дамуын қамтамасыз ететін және компанияның ішкі және сыртқы нарықтардағы позициясын нығайтатын мемлекеттік бастамалар мен қолдау шаралары маңызды рөл атқарады.

Сіздің ойыңызша, болашақты айқындайтын заманауи трендтер мен технологиялар қандай?

Саланың болашағын айқындайтын негізгі тренд – цифрландыру. Ол жоспарлау мен мониторингтен бастап қауіпсіздік пен логистикаға дейінгі барлық негізгі үдерістерді қамтиды. Тау-кен өндіру өнеркәсібінде цифрлық технологиялар өндірістік тиімділікті арттыруға, тәуекелдерді азайтуға және сапаны бақылауды күшейтуге мүмкіндік береді.

Пайдалы қазбаларды өндіру мен қайта өңдеу саланың негізі болып қала бергенімен, цифрлық шешімдер бүгінгі таңда орнықты даму мен стратегиялық өсудің маңызды элементіне айналуда.

Қазіргі уақытта салада қандай технологиялық жетістіктер мен трендтер жетекші рөл атқарады?

Қазіргі таңда салада автоматтандыру, цифрландыру, өндірістік модельдеу жүйелерін енгізу және жасанды интеллект элементтерін пайдалану жетекші рөл атқаруда. Бұл технологиялар өндірістік үдерістерді оңтайландыруға, қауіпсіздікті арттыруға және шығындарды қысқартуға мүмкіндік береді.

Саланың одан әрі өсуі мен жаңғыртылуы үшін қандай бағыттарға басымдық беру қажет деп санайсыз?

Саланың әрі қарай дамуы мен жаңғыртылуы үшін үдерістердің тиімділігін арттыруға және механикаландыру деңгейін көтеруге, қол еңбегін автоматтандырылған шешімдермен алмастыруға басымдық беру қажет. Цифрландыру – негізгі бағыттардың бірі. Қазіргі таңда жаңа тәсілдер мен мамандарды талап ететін жүйелер енгізілуде. Осыған байланысты цифрлық геолог, цифрлық жүйелермен жұмыс істей алатын авто өзі аударғыш операторы, модельдеу жөніндегі маман сияқты іргелес цифрлық кәсіптерді дамыту маңызды. Тек құзыреттер мен технологияларды дамыту арқылы ғана саланың орнықты болашағын қамтамасыз етуге болады.

Саланың орнықты дамуы мен бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін қандай бағытта қозғалу қажет?

Саланың орнықты дамуы мен бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін бірнеше негізгі бағытқа назар аудару қажет:

Біріншіден, өндірісті цифрландыру мен автоматтандыруды белсенді енгізу тау-кен жұмыстарын жүргізудің тиімділігі мен қауіпсіздігін арттырады.

Екіншіден, білікті кадрларды дамыту – оқытуға инвестиция салу, жастарды тарту және заманауи талаптарға сай жаңа кәсіптерді қалыптастыру маңызды.

Сонымен қатар, қоршаған ортаға теріс әсерді барынша азайту арқылы экологиялық жауапкершілікке ерекше көңіл бөлу қажет. Бұл қоғамның сенімін арттырып, халықаралық стандарттарға сәйкестікті қамтамасыз етеді.

Жалпы алғанда, инновациялар, адами капитал және экологиялық орнықтылықты қамтитын кешенді тәсіл ғана саланың ұзақ мерзімді бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ете алады.

Қазіргі үрдістер сақталған жағдайда, саланың 5-10 жылдық көкжиектегі болашағын қалай бағалайсыз?

Алдағы 5-10 жылда көмір өндіру саласы ел экономикасы үшін өзінің негізгі маңызын сақтайды, өйткені шикізат экспорты әлемдік саяси және экономикалық ахуалға қарамастан сұранысқа ие болып қала береді. Алайда сыртқы факторларға байланысты өндіру көлемінің ауытқуы күтіледі.

Негізгі сын-қатерлер – жас мамандардың тапшылығы және сервистік инженерлік роботтандырылған өзі аударғыш операторы, маркшейдериядағы ұшқышсыз жүйелер операторы сияқты жаңа іргелес кәсіптерге көшу қажеттілігі. Бұл мамандар заманауи ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу дағдыларын меңгеруі тиіс.

Сонымен қатар, қызметкерлердің орташа жасының ұлғаюы болашақта кадр тапшылығын туындатып, жастарды даярлау мен тарту бойынша белсенді жұмысты талап етеді. Бұл – саланың орнықты дамуын қамтамасыз етудегі негізгі міндеттердің бірі.

Кадрлық қамтамасыз ету мәселесі қаншалықты өзекті және негізгі қиындықтар неде?

Көмір өнеркәсібіндегі кадрлық қамтамасыз ету мәселесі, әсіресе шалғай өңірлерде орналасқан және ашық тәсілмен өндіру жүргізетін компаниялар үшін, әлі де өзекті болып отыр. Қазіргі уақытта білікті кадрлардың жетіспеушілігі айқын сезіледі. Жастар техникалық және жұмысшы мамандықтарды сирек таңдайды, бұл еңбек жағдайларының ауырлығы жөніндегі қалыптасқан көзқараспен байланысты. Қазіргі жастар қашықтан жұмыс істеу форматтарын және икемді еңбек үлгілерін қалайды. Білікті мамандар үшін бәсекелестіктің жоғары болуы кадрлардың ауысуына және қызметкерлерге жұмсалатын шығындардың өсуіне алып келеді.

Негізгі қиындықтар – түлектердің нақты өндірістік жағдайларға жеткілікті дайын болмауы және заманауи технологияларды меңгерген мамандардың тапшылығы. Бұл мәселені шешу білім беру жүйесін жаңартуды, ішкі оқытуды, инфрақұрылымды дамытуды және кәсіптердің тартымдылығын арттыруды қамтитын кешенді тәсілді талап етеді.

Кәсіби кадрларды даярлау жүйесінде қандай өзгерістер ұсынар едіңіз?

Кадрларды даярлау – стратегиялық міндет, және бұл үдерісте бизнестің белсенді қатысуы аса маңызды. Көмір саласында практикалық дағдылар мен заманауи технологиялармен жұмыс істеу қабілеті ерекше мәнге ие. Осыған байланысты ең алдымен заманауи техника мен жаттықтырғыштарда практикалық оқытуға басымдық беру қажет. Цифрлық құзыреттерді дамыту маңызды: бүгінгі таңда тіпті машинистің өзі электрондық карталармен, навигациялық жүйелермен және цифрлық жоспарлармен жұмыс істей білуі тиіс. Бұл дағдылар базалық даярлықтың құрамдас бөлігі болуы қажет.

Сонымен қатар, ішкі оқыту мен тәлімгерлік институтын дамыту маңызды, мұнда тәжірибе тікелей мамандардан жас қызметкерлерге беріледі. Кәсіпорын тек сыртқы кадр ресурстарына ғана сүйене алмайды.

Бұдан бөлек, әсіресе ашық тәсілмен өндіру жағдайында тәуекелдер жоғары болғандықтан, еңбекті қорғау және экологиялық стандарттар бойынша оқытуға ерекше назар аудару қажет.

Сондай-ақ, жергілікті жерлерде жастармен жұмыс жүргізу – кәсіби бағдар беру бағдарламаларын іске қосу, мақсатты оқыту ұсыну, тау-кен мамандығының бүгінгі таңда тек ауыр еңбек емес, заманауи технологиялар, лайықты еңбекақы және мансаптық өсу мүмкіндіктерін ұсынатынын көрсету маңызды.

Қандай білім мен дағдылар білім беру бағдарламаларында жеткіліксіз қалыптасуда деп санайсыз?

Білім беру мен өндіріс арасындағы негізгі алшақтық – практикалық тәжірибенің жетіспеушілігі. Түлектер көбінесе нақты техникамен жұмыс істеу тәжірибесінсіз, ауысымның қалай өтетінін, бұрғылау-жарылыс жұмыстарының үдерістерін толық түсінбей жұмысқа келеді.

Цифрлық технологиялар жеткіліксіз қамтылған. Қазіргі өндірісте цифрландыру мен диспетчерлендіру кеңінен қолданылса да, оқу бағдарламаларында бұл бағыттарға аз көңіл бөлінеді.

Сонымен қатар, инженерлік ойлау дағдылары – деректерді талдау, жұмыстарды жоспарлау, көрсеткіштерді есептеу қабілеттері жеткіліксіз дамыған.

Тағы бір маңызды мәселе – қауіпсіздік мәдениеті. Оқыту көбінесе нақты өндірістік кейстермен байланыстырылмай жүргізіледі, ал бұл қызметкерлердің денсаулығы мен өндірістің орнықтылығына тікелей әсер етеді.

Қазіргі еңбек нарығында қандай құзыреттер ең сұранысқа ие?

Бүгінгі таңда өндірістік тәжірибені заманауи технологиялармен ұштастыра алатын мамандар ерекше бағаланады. Заманауи техникамен жұмыс істеу, навигация, мониторинг және қашықтан басқару жүйелерін түсіну барлық деңгейдегі қызметкерлер үшін маңызды.

Деректерді талдай алатын мамандарға сұраныс жоғары. Көптеген датчиктерден ақпарат келіп түсетін жағдайда, деректерді жинап қана қоймай, оларды талдап, жедел шешім қабылдай білу қажет.

Қауіпсіздік те негізгі басымдықтардың бірі. Бүгінгі таңда нұсқаулықтарды білумен шектелмей, нақты жұмыс жағдайында тәуекелдердің алдын алу қабілеті кәсіби мәдениеттің ажырамас бөлігіне айналуда.

Сонымен қатар, икемділік жоғары бағаланады. Мамандардың ой-өрісінің кең болуы – үлкен артықшылық. Техникамен жұмыс істейтін қызметкерлерге IT саласын, инженерлерге экология мен логистиканы түсіну пайдалы. Осындай көпқырлы мамандар өзгерістерге тез бейімделе алатындықтан, еңбек нарығында ерекше сұранысқа ие.